No. 041973Princetonİlahiyat öğrencileri

Kapı aralığındaki adam

İlahiyat öğrencilerinden kısa bir konuşma hazırlamaları istendi. Bir kısmının konusu, yolda yaralı bir yabancıya yardım eden “İyi Samiriyeli” hikâyesiydi; diğerlerininki meslek seçimi.

Sonra konuşmayı yapacakları binaya gönderildiler. Kimine “Daha birkaç dakikanız var” dendi, kimine “Geç kaldınız, sizi bekliyorlar”. Yolda, bir kapı aralığında, öksürüp inleyen bir adam yatıyordu.

Önce sen

Geç kaldın ve seni bekliyorlar. Ne yapardın?

Bu cevap varsayımsal; gerçek bir laboratuvardaki davranışınla aynı şey değil.

Adama yardım edip etmemeyi en çok ne belirledi?

İlk sonuç

Hiç acelesi olmayanların %63’ü durup yardım etti, biraz acelesi olanların %45’i, çok acelesi olanların yalnızca %10’u. Konuşmanın konusu neredeyse fark yaratmadı: İyi Samiriyeli üzerine konuşmaya giderken adamın üzerinden adımlayıp geçen öğrenciler bile oldu.

Bugün ne biliyoruz

Bu, küçük bir öğrenci grubuyla yapılmış tek bir çalışma; oranları kesin rakamlar gibi okumamak gerekir. Ana fikri, yani anlık koşulların karakter kadar belirleyici olabileceği, sosyal psikolojinin en çok tartışılan fikirlerinden biri olmaya devam ediyor.

Şaşırtıcı olan

Merhamet üzerine konuşmaya giden insanlar bile acele ederken yardıma ihtiyacı olanı görmedi.

Kaynaklar

Darley, J. M., & Batson, C. D. (1973). “From Jerusalem to Jericho”: A study of situational and dispositional variables in helping behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 27(1), 100–108. doi.org/10.1037/h0034449

İlerlemen yalnızca bu tarayıcıda saklanır. Sonuçlar yayımlanmış çalışmalardan alınmıştır; kaynaklar her deneyin altında. Hakkında ve yöntem