No. 021951–56ABDÜniversite öğrencileri

Herkes yanılıyorsa

Bir grup öğrenci “görme testi” için aynı masaya oturdu. Her turda bir çizgi gösteriliyor, sonra üç çizgiden hangisinin ona eşit olduğu soruluyordu. Cevap apaçıktı.

Ama masadakilerin biri hariç hepsi deneyciyle anlaşmıştı. Bazı turlarda hepsi, sırayla ve yüksek sesle, aynı yanlış cevabı verdi. Gerçek katılımcı, söz sırası en sona yakın gelen kişiydi.

Önce sen

Senden önce herkes “A” dedi. Sen ne derdin?

Bu cevap varsayımsal; gerçek bir laboratuvardaki davranışınla aynı şey değil.

Katılımcıların yüzde kaçı en az bir kez gruba uyup açıkça yanlış cevabı verdi?

İlk sonuç

Katılımcıların yaklaşık %75’i en az bir kez gruba uydu. Kritik turlardaki cevapların yaklaşık üçte biri (%37 civarı) yanlıştı. Grup baskısı olmadığında hata oranı %1’in altındaydı. Katılımcıların yaklaşık dörtte biri ise hiç uymadı.

Bugün ne biliyoruz

17 ülkeden 133 çalışmayı birleştiren 1996 tarihli bir meta-analiz, etkinin tekrarlandığını ama büyüklüğünün değiştiğini gösterdi: ABD’de 1950’lerden bu yana uyma azalmış, toplulukçu kültürlerde ise bireyci kültürlere göre daha yüksek bulunmuş.

Şaşırtıcı olan

Masada tek bir kişinin bile doğru cevabı söylemesi yetiyordu: Böyle bir “müttefik” olduğunda uyma oranı %37’den yaklaşık %5’e düştü.

Kaynaklar

Asch, S. E. (1956). Studies of independence and conformity. Psychological Monographs, 70(9), 1–70. doi.org/10.1037/h0093718
Bond, R., & Smith, P. B. (1996). Culture and conformity: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 119(1), 111–137. doi.org/10.1037/0033-2909.119.1.111

İlerlemen yalnızca bu tarayıcıda saklanır. Sonuçlar yayımlanmış çalışmalardan alınmıştır; kaynaklar her deneyin altında. Hakkında ve yöntem